đê mạt
Định nghĩa
- Tính từ:
- Thấp hèn, đáng khinh bỉ về mặt đạo đức: Dùng để miêu tả hành vi, tính cách hoặc bản chất của một người hoặc một việc cực kỳ xấu xa, hèn hạ, không có chút giá trị hay phẩm giá nào.
- Tồi tệ, kém cỏi đến mức đáng khinh: Có thể dùng để chỉ chất lượng của một thứ gì đó rất tồi, rất tệ, không đáng giá.
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Hắn ta đã có những hành động đê mạt để giành lợi ích cá nhân. (Anh ta đã có những hành động thấp hèn để giành lợi ích cá nhân.)
- Lợi dụng lòng tốt của người khác là một việc làm đê mạt. (Lợi dụng lòng tốt của người khác là một việc làm đáng khinh.)
- Chất lượng sản phẩm này thật đê mạt, không xứng với số tiền bỏ ra. (Chất lượng sản phẩm này thật tồi tệ, không xứng với số tiền bỏ ra.)
Các cách sử dụng nâng cao
"con người đê mạt": chỉ một người có nhân cách thấp kém, hành động bỉ ổi.
- Hắn là một con người đê mạt, không ai trong làng muốn tiếp xúc. (Hắn là một con người thấp hèn, không ai trong làng muốn tiếp xúc.)
"thủ đoạn đê mạt": chỉ những phương cách, mưu mô xảo quyệt và hèn hạ.
- Kẻ đó luôn dùng những thủ đoạn đê mạt để hạ gục đối thủ. (Kẻ đó luôn dùng những thủ đoạn hèn hạ để hạ gục đối thủ.)
Biến thể và từ gần giống
Đê tiện (tính từ): có nghĩa rất gần, chỉ sự hèn hạ, thấp kém về mặt đạo đức.
- Lời nói đê tiện đó đã làm tổn thương mọi người. (Lời nói hèn hạ đó đã làm tổn thương mọi người.)
Hèn mạt (tính từ): kết hợp của "hèn" và "mạt", nhấn mạnh sự thấp kém, đáng khinh.
- Đó là một kẻ hèn mạt, chỉ dám nói xấu sau lưng. (Đó là một kẻ hèn hạ, chỉ dám nói xấu sau lưng.)
Từ đồng nghĩa
- Hèn hạ: Thấp kém, không có chí khí, đáng khinh.
- Bỉ ổi: Xấu xa, đáng tởm (thường dùng cho hành vi, lời nói).
- Thấp kém: Ở vị trí, phẩm giá thấp (có thể dùng cho đạo đức hoặc trình độ).
Từ trái nghĩa
- Cao thượng: Có đạo đức, phẩm giá cao, hành động vì người khác.
- Quân tử: Người có nhân cách cao đẹp, hành xử đúng đắn (theo quan niệm truyền thống).
Thành ngữ liên quan
- "Đồ đê mạt": Cụm từ dùng để mắng nhiếc, xỉ vả một người nào đó là kẻ thấp hèn, đáng khinh.
- Đồ đê mạt! Mày không xứng đáng được gọi là người! (Đồ hèn hạ! Mày không xứng đáng được gọi là người!)